Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata

Fundacja Instytut Studiów Strategicznych od 2006 roku przygotowywała pierwsze polskie wydanie „Księgi Sprawiedliwych wśród Narodów Świata”. „Księga” zawiera biogramy 5374 Polaków uznanych za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata do roku 2000. Księga nie powstałaby bez pomocy i zaangażowania profesora Władysława Bartoszewskiego, Dawida Pelega – ambasadora Izraela w Polsce oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace nad „Księgą” były prowadzone pod kierownictwem dr Dariusza Libionki, ponad to w skład zespołu redakcyjnego wchodzili: dr Robert Kuwałek i dr Adam Kopciowski. Polskie wydanie opracowywane było na bazie publikacji w języku angielskim. Prace dotyczyły nie tylko tłumaczenia z języka angielskiego, ale również analizy materiałów źródłowych, które w oryginale sporządzone były w językach polskim, hebrajskim, jidysz, angielskim i niemieckim. Zastosowaliśmy również procedurę wielokrotnej korekty i redakcji technicznej. Zespół redakcyjny stał przed niezwykle trudnym zadaniem, ponieważ prace merytoryczne ujawniły duże problemy z pisownią: nazwisk, nazw organizacji, nazw miejscowości oraz błędy faktograficzne. Wydanie „Księgi Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” po polsku jest wydarzeniem niezwykle istotnym. Historie zwykłych ludzi, którzy wykazali się niezwykłą odwagą stanowią ważny wkład w kształtowanie pamięci i świadomości zbiorowej. Księga ma wartość nie tylko dokumentalną, ale także, a może przede wszystkim, edukacyjną. Podkreśla wagę wartości humanitarnych, daje przykłady postaw moralnych w czasach ich zaniku – przywracając wiarę w człowieczeństwo.

Tytuł "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” został ustanowiony dekretem Knesetu w 1953 roku i wiąże się z założeniem Instytutu Yad Vashem. Instytut dokumentuje historię Żydów z okresu II Wojny Światowej i szerzy wiedzę na ten temat. Yad Vashem przypomina także o ludziach, którzy z narażeniem własnego życia ratowali Żydów przed zagładą, m.in. przyznając tytuł „Sprawiedliwego”. Jest to najwyższe odznaczenie jakie państwo Izrael przyznaje obcokrajowcom. Nazwiska uhonorowanych tym tytułem znajdują się w „Ogrodzie Sprawiedliwych” na Ścianie Honoru, a od 1962 roku istnieje także „Aleja Sprawiedliwych”, w której sadzone są drzewa dla uczczenia pamięci wyróżnionych osób. Na medalu wygrawerowane są słowa pochodzące z Talmudu „Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat”. W 1963 roku została powołana specjalna komisja, decydująca o przyznaniu tytułu „Sprawiedliwego”. Bada ona każdą historię osobno, sprawdzając dostępną dokumentację. Tytuł „Sprawiedliwego” może otrzymać nie- Żyd, który naraził swoje bezpieczeństwo, wolność i życie dla ratowania Żydów nie domagając się za to żadnej zapłaty czy innego wynagrodzenia. Wyróżnieni tytułem Sprawiedliwego pochodzą z 44 krajów świata. Wśród 22 tysięcy 216 Sprawiedliwych Polacy stanowią najliczniejszą grupę – 6 tysięcy 66.